Bu testler nedir, neden istenir?
Romatoid Faktör (RF) ve Anti-CCP (anti-siklik sitrüline peptid), kanda bakılan ve özellikle romatoid artrit ile ilişkilendirilen iki antikordur. Hekiminiz bu testleri genellikle eklem şişliği, sabah tutukluğu veya el-bilek eklemlerinde ağrı gibi şikâyetleriniz olduğunda, romatoid artriti araştırmak için ister.
İkisi de birer ipucudur; tek başlarına tanı koydurmazlar. Sonuçları, şikâyetleriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirilir.
Çoğu hasta bu iki ismi ilk kez tahlil kâğıdında görür ve internete yazarak buraya ulaşır. O yüzden en baştan şunu netleştirelim: bu testler bir "romatizma var/yok" düğmesi değildir. Bir bütünün — öykü, muayene ve gerektiğinde görüntülemenin — yalnızca bir parçasıdırlar.
Sonuç ne anlama gelir?
RF uzun yıllardır kullanılan bir testtir, ancak özgül değildir — yani yalnızca romatoid artritte pozitifleşmez. Anti-CCP ise romatoid artrit için daha özgül bir testtir; pozitif olduğunda hastalık olasılığını RF'ye göre daha güçlü destekler. Yine de "daha özgül" olması, tek başına tanı koydurduğu anlamına gelmez.
Pozitif çıktı — panik yapmalı mıyım?
Hayır. Özellikle eklem şikâyetiniz yoksa, tek başına bir RF pozitifliği çoğu zaman hastalık anlamına gelmez. Rutin bir tetkikte pozitif çıkan RF, sağlıklı kişilerde karşılaşabileceğimiz bir durumdur ve tek başına tedavi gerektirmez.
Bir noktayı da tersinden vurgulamak gerekir: her iki test de negatifken bile romatoid artrit olabilir. Buna "seronegatif" romatoid artrit denir ve hastaların yaklaşık dörtte birinde testler negatif olabilir. Bu nedenle negatif sonuç, eklem şikâyetleriniz belirginse hastalığı dışlamaya yetmez. Kısacası: karar testlerin değil, bütünün — yani şikâyet, muayene ve gerekiyorsa görüntülemenin — sonucudur.
Bu yüzden RF veya anti-CCP sonucunuzu tek başına iyi ya da kötü bir haber olarak okumayın. Pozitif bir değer, şikâyetiniz yoksa çoğu zaman sizi hasta yapmaz; negatif bir değer, şikâyetiniz varsa sizi tamamen rahatlatmaz. Doğru adım, sonucu bir romatoloji uzmanına götürüp bütün resimle birlikte değerlendirmektir — bu, hem gereksiz kaygıyı hem de gözden kaçmayı önleyen en sağlam yoldur.
Ne zaman romatoloji uzmanına başvurmalı?
- Eklemlerde — özellikle el ve bileklerde — şişlik, ağrı veya sabahları uzun süren tutukluk varsa,
- RF veya anti-CCP pozitif çıktı ve buna eklem şikâyetleri eşlik ediyorsa,
- Testleriniz negatif olsa bile eklem yakınmalarınız sürüyorsa,
- Sonucu nasıl yorumlayacağınızdan emin değilseniz.
Romatoid artrit hakkında daha fazla bilgiyi romatoid artrit sayfamızda, diğer sorularınızı ise sık sorulan sorular bölümünde bulabilirsiniz.