Bu test nedir, neden istenir?
ANA, açılımıyla Antinükleer Antikor, kanınızda hücre çekirdeğine karşı yönelmiş antikorları arayan bir tarama testidir. Bağışıklık sistemi normalde vücuda dışarıdan gelen tehlikeleri hedef alır; bazı durumlarda ise kişinin kendi dokularına karşı antikor üretebilir. ANA testi işte bu tür antikorların olup olmadığına bakar.
Hekiminiz bu testi genellikle lupus (SLE) ve diğer bağ dokusu hastalıklarını araştırmak için ister. Yani ANA tek başına bir "hastalık testi" değil, bir tarama basamağıdır: sonucu, sizin şikâyetlerinizle ve muayene bulgularınızla birlikte anlam kazanır.
Sonuç ne anlama gelir?
ANA sonucu genellikle iki bilgiyle birlikte gelir: bir titre (1/100, 1/320, 1/1000 gibi) ve bir boyanma paterni (homojen, benekli gibi). Titre, antikorun ne kadar "yoğun" bulunduğunu; patern ise antikorun hücrenin hangi bölümüne yöneldiğini kabaca gösteren tanımlardır. Bu ayrıntılar, sonucu değerlendiren romatoloji uzmanı için ipucu niteliğindedir — tek başlarına tanı koydurmazlar.
Önemli bir nokta: negatif bir ANA sonucu, lupusu büyük oranda dışlar. Bu yüzden negatif sonuç çoğu zaman rahatlatıcı bir bilgidir.
Pozitif çıktı — panik yapmalı mıyım?
Kısa yanıt: hayır. ANA pozitifliği, hele de şikâyetiniz yokken saptanan izole ve düşük titreli bir pozitiflik, çoğu zaman önemsizdir ve herhangi bir hastalığa işaret etmez. Rutin bir kontrolde ya da başka bir nedenle bakılan testte ANA'nın pozitif çıkması, sağlıklı insanlarda sık karşılaşılan bir durumdur.
Google'a "ANA pozitif" yazınca karşınıza çıkan ağır tabloların çoğu, bu bulguya belirgin şikâyetlerin de eşlik ettiği kişilere aittir. Oysa sizin sonucunuz tek başına ve şikâyetsiz bir pozitiflikse, o tabloların içinde değilsiniz demektir. Bu yüzden sonucu okur okumaz en kötü senaryoyu düşünmek yerine, ona eşlik eden bir belirti olup olmadığına bakmak çok daha doğru bir başlangıçtır.
Sonucun anlamlı hale gelmesi için, ona eşlik eden belirtiler önemlidir. Şu şikâyetlerden biri veya birkaçı varsa değerlendirme daha anlamlı olur:
- Yanaklarda kelebek şeklinde veya güneşle artan döküntü,
- Tekrarlayan ağız içi yaraları,
- Birden fazla eklemde şişlik ve eklem ağrısı,
- Belirgin saç dökülmesi,
- Açıklanamayan ateş, aşırı yorgunluk, parmaklarda soğukla renk değişimi.
Bu tür belirtileriniz varsa, konuyu lupus sayfamızda daha ayrıntılı bulabilir ve bir romatoloji uzmanına başvurabilirsiniz. Belirtiniz yoksa, tek başına ANA pozitifliği çoğunlukla takip bile gerektirmez.
Ne zaman romatoloji uzmanına başvurmalı?
- ANA pozitifliğine yukarıda sayılan belirtilerden biri eşlik ediyorsa,
- Titreniz yüksekse ve hekiminiz ileri değerlendirme önerdiyse,
- Şikâyetleriniz zamanla artıyor veya yeni belirtiler ekleniyorsa,
- Sonucu nasıl yorumlayacağınızdan emin değilseniz ve içiniz rahat etsin istiyorsanız.
Aklınıza takılan diğer sorular için sık sorulan sorular sayfamıza da göz atabilirsiniz.