Sigaranın akciğer kanseri ve kalp hastalığı ile ilişkisini herkes bilir. Daha az bilinen gerçek ise şudur: sigara, romatizmal hastalıkların hem ortaya çıkışında hem de seyrinde rol oynayan, değiştirilebilir en önemli risk faktörlerinden biridir. Romatoloji polikliniğinde sigara içen bir hastaya "bırakın" dememizin nedeni genel bir sağlık öğüdü değil; doğrudan hastalığınızla ilgilidir.
Sigara romatoid artrite zemin hazırlar
Bilimsel açıdan en iyi kanıtlanmış ilişki, sigara ile romatoid artrit arasındadır:
- Sigara, romatoid artrit gelişme riskini belirgin şekilde artırır; risk, içilen miktar ve süreyle birlikte yükselir ve bırakıldıktan sonra ancak yıllar içinde yavaş yavaş azalır.
- Genetik yatkınlığı olan kişilerde (özellikle ailesinde romatoid artrit bulunanlarda) sigaranın riski katlayarak artırdığı gösterilmiştir. Akciğerlerde sigaraya bağlı gelişen değişiklikler, hastalığı başlatan otoantikorların (anti-CCP) oluşumunu tetikleyebilir.
- Sigara içen romatoid artrit hastalarında hastalık genellikle daha ağır seyreder: eklem hasarı daha hızlı gelişir, romatoid nodüller ve akciğer tutulumu daha sık görülür.
Tedaviye yanıtı da azaltır
Belki de hastalarımı en çok şaşırtan bilgi budur: sigara içenlerde romatizma ilaçlarının etkisi azalır. Metotreksat ve biyolojik ilaçlar (TNF inhibitörleri gibi) ile yapılan çalışmalarda, sigara içen hastaların tedaviye daha düşük oranda yanıt verdiği ve remisyona (hastalığın sessiz döneme girmesine) daha az ulaştığı gösterilmiştir. Yani sigara, hem hastalığı besler hem de elimizdeki en etkili silahların gücünü azaltır.
Diğer romatizmal hastalıklara etkisi
- Ankilozan spondilit: Sigara içenlerde omurgada yapısal hasar daha hızlı ilerler, hastalık aktivitesi ve fonksiyon kaybı daha fazladır.
- Lupus (SLE): Sigara hastalık aktivitesini artırır ve bazı lupus ilaçlarının (hidroksiklorokin) cilt bulguları üzerindeki etkisini azaltabilir.
- Psöriatik artrit ve sedef: Sigara, sedef hastalığı riskini ve şiddetini artırır.
- Damar tutulumu: Behçet hastalığı ve vaskülitlerde sigara, zaten hassas olan damar yapısına ek yük bindirir. Buerger hastalığında ise sigara doğrudan hastalığın nedenidir ve bırakmak tedavinin kendisidir.
- Kemik sağlığı: Sigara osteoporozu hızlandırır ve kırık iyileşmesini geciktirir.
Bırakmak için hiçbir zaman geç değil
Sigarayı bırakmanın faydaları ilk günlerden itibaren başlar ve yıllar içinde büyür. Romatizma açısından da bırakan hastalarda zaman içinde hastalık seyrinin ve tedavi yanıtının iyileştiği gözlenir. Bırakmak zordur — nikotin güçlü bir bağımlılık yapar — ancak yalnız değilsiniz:
- ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ücretsiz destek sağlar.
- Hastanelerin sigara bırakma polikliniklerinde davranışsal destek ve gerektiğinde ilaç tedavisi (nikotin bantları, bırakmaya yardımcı ilaçlar) sunulur.
- Bırakma gününü belirlemek, çevrenize duyurmak ve tetikleyici ortamlardan ilk haftalarda uzak durmak başarı şansını artırır.
Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri "zararsız alternatif" değildir; içerdikleri maddelerin de damar ve bağışıklık sistemi üzerine olumsuz etkileri vardır ve uzun dönem güvenlikleri bilinmemektedir.